Afgezien dat het bijzonder leuk is om te doen, is het dus ook belangrijk de Vlinders en Libellen in onze omgeving te monitoren. Zo kunnen we indirect constateren of het slecht dan wel goed gaat met ons milieu. In de heemtuin ligt een waarnemingslijst met het verzoek deze in te vullen, als er daar Vlinders of Libellen waargenomen worden.

Dit is een leuke extra activiteit voor de gastvrouwen/heren op de zondagmiddagen! Ook is het belangrijk, dat geïnteresseerden de Vlinders en Libellen, die ze in hun eigen omgeving waarnemen, noteren en aan mij doorgeven, zodat we in een nog groter gebied een vinger aan de pols kunnen houden. Ook zou het mooi zijn, als losse waarnemingen elders in onze regio ook aan mij doorgegeven worden.

Informatie Cocky Schouten: 0172 - 571052 en An den Beer: 0172 - 573188
 
taxus spikkelspanner

Dit jaar heeft de Vlinderstichting het laatste weekend van augustus aangewezen als datum voor de Nationale Nachtvlindernacht. Omdat wij dan met te weinig mensen zijn, hebben wij het een week uitgesteld. Wij gaan in de Heemtuin, te Nieuwkoop, op zoek naar nachtvlinders op vrijdag 1 september, vanaf 21.30 uur. Met behulp van een stroopmengsel, dat we op bomen smeren, en een felle lamp voor een wit laken, proberen we nachtvlinders te lokken. Ook staan er planten die nachtvlinders aantrekken, zoals kamperfoelie en teunisbloem. Vervolgens brengen we de nachtvlinders op naam. In Nederland komen ongeveer 900 soorten macronachtvlinders voor, veel meer dus dan het aantal dagvlindersoorten. U bent van harte welkom om te komen kijken en/of helpen. U hoeft zich niet op te geven. Voor informatie: An den Beer ( 0172-573188 ) of Cocky Schouten ( 0172-571052 ).

Op vrijdagavond, na het werken in de Heemtuin, lopen we vaak nog een rondje om te kijken hoe alles er bij staat. Zo ook op vrijdag 14 juli. We stonden de zanddijk te bewonderen, toen Peter een vlinder op een blad van de wegdistel ontdekte. Het was een donkere vlinder, waarschijnlijk een nachtvlinder, maar we hadden geen idee welke soort. Als IVN-er wil je natuurlijk weten wat het is. Dus haalde ik een doorzichtig bakje om hem even in te doen, zodat we rustig konden kijken wat het was. Hij zat nog niet in het bakje of hij begon te vliegen. En toen was het meteen duidelijk: een kolibrievlinder. Nu zie je zo’n vlinder bijna altijd vliegend en zo kent iedereen hem. De kolibrievlinder dankt zijn naam aan het feit dat hij op een kolibrie lijkt, als hij stilstaand in de vlucht, de nectar uit een bloem zuigt. Het is een dagactieve nachtvlinder, die in de zomer vanuit het zuiden naar ons land vliegt en in het najaar vliegen de nakomelingen weer terug. Zo valt er iedere keer weer wat te ontdekken bij het werken in de Heemtuin!

Cocky Schouten

taxusspikkelspanner

Op 3 juni deed onze werkgroep voor de 11de keer mee met de Nationale Nachtvlindernacht.
Het weer was goed: geen regen en weinig wind. Op dinsdag had An den Beer een aantal bomen in de Heemtuin al ingesmeerd met een stroperig, zoet smeersel. Op de avond van 3 juni heeft ze dat nog een keer gedaan. Tevens hadden we een wit laken met een sterke lichtbron ervoor opgesteld. Aangezien het op 3 juni pas laat donker werd konden we pas om 22.30 uur beginnen. Willem den beer en Guus Leer probeerden buiten nachtvlinders te vangen. An den Beer en ik zaten binnen om de nachtvlinders op naam te brengen. Na determinatie werden ze aan de voorkant van de Stal weer vrijgelaten. Er kwamen drie bezoekers, waaronder een echtpaar uit Bodegraven. Zij waren erg enthousiast en hielpen ons. In het begin vonden Willem en Guus niet zo veel nachtvlinders, maar gestaag werd het meer. Eén nachtvlinder, een taxusspikkelspanner, vloog zelf de Stal in en ging op een vensterbank zitten. We konden hem zo goed bekijken en fotograferen. Om 1.00 uur zijn we gestopt. De twee bezoekers uit Bodegraven zijn tot het eind gebleven.

Foto's gemaakt door Joke Dingelhoff-Spruyt
www.jokescamera.blogspot.com

Sinds 1999 wordt in het plassengebied een monitoringroute voor de groene glazenmaker gelopen. Naam van de route: Nieuwkoopse Plassen, groene glazenmaker. Eerst werd dat gedaan door een boswachter van Natuurmonumenten. In 2002 kreeg ik het verzoek om dat voortaan te gaan doen. Samen met An den Beer wilde ik daar wel aan beginnen. Het 1ste jaar kregen we begeleiding van Tieneke de Groot om de verschillende soorten libellen goed te leren kennen. In 2003 gingen we zelfstandig tellen. De groene glazenmaker is een tamelijk zeldzame soort, die voor de voortplanting afhankelijk is van krabbescheer. Andere libellensoorten leggen hun eitjes vaak op meerdere (water)planten. De route, die we lopen, bestaat uit 840 meter sloot en bijbehorende slootkanten, en is verdeeld in 9 secties. Per sectie wordt het aantal waargenomen groene glazenmakers genoteerd. De telling mag alleen gedaan worden bij goed libellenweer. Dit houdt in dat de temperatuur 17 graden of meer moet zijn, de windkracht mag niet hoger zijn dan 4 beaufort en het mag niet regenen. Bij veel slecht weer is het dan ook moeilijk om een geschikte dag te vinden. Het tellen van een soort moet zo veel mogelijk in de hoofdvliegtijd verricht worden. Die tijd krijgen we jaarlijks door van de Vlinderstichting. In 2012 was dat van 3 t/m 21 augustus. Doordat het in augustus goed weer was hebben we het minimale aantal tellingen van 3 in de hoofdvliegtijd kunnen halen.

In 2003 zijn we tevens gestart met het tellen van de vroege glazenmaker. Deze libellensoort vliegt veel vroeger in het jaar en had in 2012 de hoofdvliegtijd van 21 mei t/m 8 juli. De route, die we lopen is dezelfde als die van de groene glazenmaker. Aangezien het in mei en juni geen goed weer was (uitgezonderd de tijd rond Pinksteren), viel het niet mee om geschikte teldagen te vinden. De telperiode was gelukkig wel lang, waardoor het toch gelukt is.

22 mei
12 vroege glazenmakers
-
25 mei
10 vroege glazenmakers
-
14 juni
5 vroege glazenmakers
-
2 juli
15 vroege glazenmakers
-
26 juli
2 vroege glazenmakers
2 groene glazenmakers
3 augustus
1 vroege glazenmakers
7 groene glazenmakers
10 augustus
-
20 groene glazenmakers
21 augustus
-
18 groene glazenmakers

In vergelijking met andere jaren waren de resultaten van de vroege glazenmaker dit jaar wat minder en die van de groene glazenmaker de beste tot nu toe. Hieruit mag niet direct de conclusie getrokken worden dat het slecht gaat met de vroege glazenmaker en goed met de groene, want het weer tijdens de tellingen is erg belangrijk. De resultaten sturen we naar de Landelijke Meetnetten Vlinders en Libellen, een samenwerkingsverband van de Vlinderstichting en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Zij verwerken alle gegevens tot een jaarverslag. In het voorjaar krijgen alle tellers dit toegestuurd. De jaarlijkse gegevens zijn erg belangrijk, omdat zo in de gaten kan worden gehouden hoe het met de vlinders en libellen in Nederland gesteld is: gaat een soort voor- of achteruit of is ie stabiel?

In 2011 is een nieuwe Rode Lijst Libellen opgesteld. De groene glazenmaker staat hierop vermeld als kwetsbaar. De vroege glazenmaker is thans niet bedreigd, maar stond op de vorige rode lijst (1997) nog als kwetsbaar.

Cocky Schouten

De datum van de jaarlijkse nachtvlindernacht is in 2011 door de Vlinderstichting en de Werkgroep Vlinderfaunistiek vastgesteld op 2 september. De nachtvlindernacht wordt voor de 7de keer gehouden. Onze werkgroep doet voor de 6de keer mee. Het doel van de nationale nachtvlindernacht is om zoveel mogelijk mensen op een spannende manier te laten kennismaken met nachtvlinders. Tegelijkertijd worden er in het hele land gegevens van nachtvlinders verzameld. Dit is belangrijk om te kunnen zien hoe het met de nachtvlinders in ons land gaat. We lokken nachtvlinders door middel van een felle lichtbron, die op een wit laken schijnt. Verder smeren we stroop op een aantal plaatsen in de Heemtuin. De nachtvlinders, die er op af komen, proberen we te vangen. Na determinatie worden ze weer losgelaten. De waarnemingen worden vervolgens doorgegeven aan de Vlinderstichting. We beginnen als het donker wordt. Het juiste tijdstip maken we nog bekend.

Elk jaar organiseert de Vlinderstichting de nationale nachtvlindernacht. Op verschillende plaatsen in het land wordt in deze nacht naar de nachtvlinders uitgekeken. Ook in 2010 doet het IVN mee aan deze zoektocht die gehouden wordt op 9 juli. In de Heemtuin bouwen we een groot wit scherm op met daarbij een sterke lamp die het scherm verlicht. De nachtvlinders die door de heemtuin vliegen en normaal in het donker niet te zien zijn worden aangetrokken door het licht en gaan op het scherm zitten. Het is ieder jaar weer een leuke ervaring om deze voor velen onbekende vlinders zo goed te kunnen zien.

Daarnaast smeren we een aantal bomen in de heemtuin in met een zoet smeerseltje. Hiervan smullen de nachtvlinders zoals de agaatvlinder, de huismoeder, de grote beer en het gamma uiltje. In deze nacht proberen we zoveel mogelijk soorten te vinden en te determineren. De resultaten geven we door aan de Vlinderstichting die de tellingen uit het hele land verzameld.
We beginnen 9 juli om 21,30 uur tot ongeveer 24,00 uur.

Informatie Cocky Schouten: 0172 - 571052 en An den Beer: 0172 - 573188

De route “Nieuwkoopse Plassen vroege glazenmaker”

  • 23 mei 2008 5 vroege glazenmakers
  • 4 juni 2008 15 vroege glazenmakers
  • 9 juni 2008 20 vroege glazenmakers

De route wordt gelopen sinds 2003. De aantallen die per jaar zijn gevonden zijn als volgt:

  • 2003 6 (route 2x gelopen)
  • 2004 84 (5x)
  • 2005 58 (5x)
  • 2006 46 (4x)
  • 2007 56 (4x)
  • 2008 40 (3x)

Het aantal keer, dat de route gelopen is, wordt voornamelijk bepaald door het weer.

 

De route “Nieuwkoopse Plassen groene glazenmaker”

  • 29 juli 2008 5 groene glazenmakers
  • 6 augustus 2008 5 groene glazenmakers

De route wordt gelopen sinds 1999. De aantallen die gevonden zijn:

  • 1999 22 (route 3x gelopen)
  • 2000 8 (3x)
  • 2001 11 (onbekend)
  • 2002 9 (2x)
  • 2003 20 (4x)
  • 2004 15 (4x)
  • 2005 13 (3x)
  • 2006 20 (3x)
  • 2007 31 (4x)
  • 2008 10 (2x)

Het aantal is in 2008 laag, omdat er maar 4 van de 9 secties geteld konden worden. Er liep namelijk een stier op het land.

 

  • Roesje 1
  • Piramidevlinder 13
  • Bruine snuituil 3
  • Groente-uil 1
  • Agaatvlinder 1
  • Zwarte-c-uil 7
  • Huismoeder 8
  • Koperuil 2
  • Volgeling 5
  • Taxusspikkelspanner 3
  • Essengouduil 1

In totaal zijn er 45 nachtvlinders waargenomen.