Geacht college,

In deze brief willen wij uw aandacht vragen voor het beheer van bermen en slootkanten in de gemeente Nieuwkoop.
De gemeente heeft het Beleids- en beheerplan Openbaar Groen opgesteld. Daarin staat: 'Mensen voelen zich prettiger in een groene, kleurrijke, omgeving. Bovendien draagt openbaar groen bij aan de biodiversiteit.' Onze gemeente mag zich verheugen op veel recreatief verkeer van wandelaars en fietsers. Een zorgvuldig beheer van wegbermen en slootkanten is in dat verband belangrijk. Een mooi bloeiende berm vergroot het gevoel van natuurbeleving bij inwoners en recreanten.

De Gemeente Nieuwkoop deelt deze visie en communiceert daar ook regelmatig over. Een voorbeeld uit Nieuwkoop Nieuws van 19 juni 2017: 'Mensen voelen zich prettiger in een groene, kleurrijke omgeving. Groen is ook belangrijk voor dieren en draagt bij aan de biodiversiteit. Daarom leggen we elk jaar bloemrijke bermen aan. (…) De bermen moeten ook veilig zijn. Daarom zoeken we de balans tussen mooie bloemrijke bermen en veilig zicht voor het verkeer.' In het Witte Weekblad van 2 augustus 2017 een verslag waarbij de Gemeente Nieuwkoop na klachten van buurbewoners over foutief maaien de bermen hertstelt door een bloemenmengsel in te zaaien.

Maaien van bermen en slootkanten is nodig om te voorkomen dat boomgroei ontstaat en in verband met de verkeersveiligheid. De norm is dat een strook tot aan de bermpaaltjes en hectometerpaaltjes vanuit de weg moet zijn gemaaid, in de praktijk is dat 50- 75 cm. Voor het beheren van bermen en slootkanten gebruikt de Gemeente Nieuwkoop een beheerplan. In dit plan hanteert de gemeente een aantal beheermethoden: klepelen, maaien en afruimen, gebruik bosmaaier, zomerbloei 2x maaien, zomerbloei 3x maaien, enz. In het beheerplan is met verschillende kleuren aangegeven welke beheervorm bij een bepaalde berm wordt gebruikt. Dit jaar heeft ons verenigingslid Jick Brandes het beheerplan aan de praktijk getoetst met behulp van steekproeven in het dorp Noorden, Nieuwkoop, Woerdense Verlaat en omgeving.

Opvallend is dat op veel plaatsen de bermen en slootkanten worden geklepeld. Deze beheervorm houdt in dat het gras wordt gemaaid en vermalen en vervolgens blijft liggen. Dit houdt een totale kaalslag in van plant en dier en leidt tot zeer minimale biodiversiteit. Slechts weinig soorten gras en planten zijn bestand tegen een dergelijke beheervorm, het dierenleven verdwijnt vrijwel geheel. Gezien het beleid van de Gemeente om te streven naar een 'groene, kleurrijke omgeving' is dit is een beheervorm die naar onze mening slechts in enkele gevallen zou moeten worden toegepast.

Jick Brandes constateert in zijn onderzoek dat ook geklepeld wordt waar in het beheerplan maaien en afvoeren staat aangegeven. Een aantal voorbeelden daarvan zijn als bijlage 1-6 bij deze brief opgenomen. Bij het klepelen uit oogpunt van verkeersveiligheid bedraagt de breedte waarover het klepelen plaatsvindt vaak 1,5-2,1 meter. Dit is onnodig en geeft alleen extra werk. De afbeeldingen in de bijlage geven daarvan een verdere toelichting en detaillering. Het meest schrijnende voorbeeld is de Hollandse Kade, één van de mooiste plekken in de hele Gemeente Nieuwkoop. De berm is daar tot 2 meter vanaf de weg geklepeld dwars door beschermde planten als Moeraslathyrus, Rietorchis, Moeraskartelblad enz. Een zinloze en ook schadelijke handeling.

We hebben geen redenen om aan te nemen dat de situatie elders in de Gemeente Nieuwkoop afwijkt van dit beeld. Het is ons niet bekend wat de oorzaak is van het niet volgens beheerplan uitvoeren van het maaien. We nemen aan dat de Gemeente Nieuwkoop haar beheerplan serieus neemt en volgens ontwerp wil laten uitvoeren. Kennelijk verloopt de communicatie met de uitvoerende partijen niet goed en laat ook het controleren van de werkzaamheden te wensen over. We wilden u dringend vragen op deze punten verbetering aan te brengen.

Volgens ons loont het ook de moeite om delen van het beheerplan aan te passen. Elders in Nederland zijn daartoe veel belovende initiatieven genomen. Als voorbeeld zie bijlage 7-8 bij deze brief. Ons voorstel zou zijn als proef op bekende recreatieve routes een veel minder intensief beheer uit te voeren. We denken daarbij aan de Hollandse Kade in Woerdense Verlaat, de Hoge Dijk in Noorden en langs de Ringvaart in Nieuwkoop. Uitvoering van een dergelijke maatregel zal naar onze mening ertoe leiden dat onze gemeente duidelijk herkenbaar vorm geeft aan haar beleid naar meer biodiversiteit. Bovendien komt onze gemeente op deze manier op een zeer positieve manier in de publiciteit en onze inwoners en recreanten (wandelaars en fietsers) zullen dat zeker op prijs stellen en uitdragen. Na evaluatie van de proef kan blijken in hoeverre deze beheervorm geslaagd is en of bredere toepasbaar mogelijk is.
Wij zijn graag bereid bovenstaande toe te lichten middels een gesprek en een presentatie. Met enige goede wil moet het mogelijk zijn onze gemeente er veel aantrekkelijker uit te laten zien en de biodiversiteit te stimuleren.

Hoogachtend,
Jick Brandes, lid IVN Nieuwkoop.
Harm Begeman, bestuurslid IVN Nieuwkoop

Bijlage 1 - Noordenseweg tussen Noorden en Nieuwkoop

Beheerplan geeft aan maaien en afvoeren.
Berm is in zijn geheel geklepeld.
Fietspad is intensief in gebruik bij wandelaars en fietsers

Hieronder dezelfde Noordenseweg een maand later. Wekelijks wordt de berm geklepeld. Beheerplan geeft maaien en afvoeren aan.

Bijlage 2 - Prolkade Noorden

Beheerplan geeft aan tot 50 cm uit de wegkant klepelen.
In plaats daarvan is de hele berm gedaan. Is onnodig, één keer per jaar maaien is voldoende en goedkoper.

Bijlage 3 - Hoge Dijk Noorden

Beheerplan schrijft voor: maaien en afvoeren.
Dit zijn niet bepaald de bloemrijke bermen die de Gemeente Nieuwkoop zegt na te streven.
Fietspad is zeer druk in gebruik bij fietsers en wandelaars.

Bijlage 4 - Hollandsekade Woerdense Verlaat

Tot 2 meter uit de wegkant geklepeld. Dwars door Moeraslathyrus, Rietorchis, Moeraskartelblad enz. Langs een wandel- en fietspad met veel recreatief gebruik.

Bijlage 5 - Jonge Zevenhovenseweg Zevenhoven

Beheerplan: maaien en afruimen. In plaats daarvan is er geklepeld.

Bijlage 6 - Kousweg Noorden

Beheerplan: maaien en afruimen. In plaats daarvan is er geklepeld.

Bijlage 7 - Green deal '1.000 ha nieuwe stedelijke natuur'

Hoe het wel moet: bijvriendelijke wegbermen in de gemeente Sint Anthonis
Artikel in tijdschrift Vlinders, augustus 2017
Voorbeeld van bijvriendelijk beheer door gemeenten

Bijlage 8 - Klepelen helpt onze bermen naar de knoppen

Artikel uit Nature Today van juni 2017 over klepelen van bermen en duurzaam bermbeheer.
Lees het artikel via de link: Nature Today - juni 2017